ME YA SA GWAMNA ABBA YA CANCANCI WANI WA’ADIN MULKI

Daga Abba Anwar

Mu fadi gaskiya da kanmu. A lokacin da Maigirma Abba Kabir Yusuf ya karbi mulki a ranar 29 ga Mayu, 2023, a matsayin Gwamna, mutane sun ta yin kokonto. Amma a yau, har makiyan sa ba za su iya musun cewa Kano ta samu gagarumin cigaba ba.

A ranar 29 ga Mayu, 2026, wannan gwamnati tana da ayyuka 1,493 a teburin ta. Cikakku kuma wadanda a ka kammala guda 799 ne, yayin da 694 ke ci gaba da gudana a mataki na karshe. Za ka iya zuwa ka tabbatar a kowace daga cikin kananan hukumomi 44. Ba surutan baki ba ne kawai.

Ruwan Famfo Na Daf Da Dawowa A Kano: Madalla Gwamna Abba 

ILIMI NA DAYA, NA BIYU, NA UKU

Gwamna Abba ya yi abinda mutane da yawa suka guje wa. A ranar 8 ga Yuni, 2024, ya ayyana Dokar Ta-baci a Bangaren Ilimi. Kuma ya goyi bayan sa da kudin da ba a taba yin irin haka ba a Kano.

A kasafin kudin 2024 kashi 29.95% ya tafi ga ilimi. Kasafin 2025 kashi 31% ya tafi ilimi. Kasafin 2026 kuma Naira Biliyan 405.3 daga cikin Naira Tiriliyan 1.368, wanda shine kashi 30% na kasafin kudin gaba daya. UNESCO na neman kashi 26%, amma Gwamna yana bayar da 30% da kari.

MENENE SAKAMAKON KUDADEN DA AKA WARE AKA KASHE?

Ya dauki malamai sama da 15,000 aiki. Cikin su akwai malamai na sa-kai 2,000 da aka mayar da su na dindindin. Ya gyara ajujuwa sama da 3,500 tare da gina sabbin daruruwan ajujuwa a fadin jihar. An raba kayan makaranta kyauta, kujeru, littafai.

A matakin manyan makarantu, ya rage kudin rajista da kashi 50% a dukkanin makarantun mallakin jihar. Ya biya Naira Biliyan 4.45 na kudin jarabawar NECO, NABTEB da NBAIS ga daliban Kano. Ina rokon mai karatu da ya je ya bincika a Ma’aikatar Ilimi.

Game da tallafin karatu da tsohon Gwamna Rabi’u Musa Kwankwaso ya faro, Gwamna Yusuf ya farfado da shi gaba daya. Rukuni na farko dalibai 418, duk sun kammala karatun su. Rukuni na biyu dalibai 1,001 aka kaddamar a dakin taro na Coronation Hall, Gidan Gwamnati, Kano, 350 zuwa kasar India, 240 zuwa jami’o’i masu zaman kansu a cikin Najeriya. Ya kuma biya bashin da aka bari ya kai sama da Naira Biliyan 3, Naira Biliyan 2.4 ga Jami’ar Near East da ke Cyprus, Naira Miliyan 500 ga jami’o’i 5 masu zaman kansu, tare da Naira Biliyan 2 na tallafi ga ‘yan asalin Kano a jami’o’in gwamnati. Kuma ga wadancan dalibai 150 da suka dawo da sakamakon First Class, ya basu aikin gwamnati kai tsaye.

A yau daliban Kano ne Mafi Daraja a jarabawar NECO ta 2024 da 2025 a jere. Nasarar da aka yaba a ko’ina.

LAFIYA: SHIRIN LAFIYA DOLE GASKIYA NE

Ku na tuna yadda manyan Asibitocin mu suke? Babu magani, babu wuta. Gwamna mai kishin kasa ya gyara Cibiyoyin Kiwon Lafiya na Farko (PHCs) 340 a fadin kananan hukumomi 44. Ya inganta PHCs sama da 200 domin su rika aiki na sa’o’i 24. Ya gyara Babban Asibitin Wudil, Bichi, Gaya, Rano da sauransu.

Ya gina sabbin manyan Asibitoci 10, yayin da guda 6 kuma na kan hanya. Ya kafa Cibiyar Yaki da Cututtuka ta Kano (KCDC) a karon farko. Ya farfado da Asusun Juyawar Magunguna – yanzu kashi 90% na magungunan da aka rubuta ana samun su.

Ga iyayen mu mata – kyauta a aikin haihuwa, kyauta bayan haihuwa, kyauta a tiyatar CS ga mata masu juna biyu, kyauta ga yara kasa da shekaru 5 da kuma tsofaffi. Ya dauki ma’aikatan lafiya sama da 2,000 aiki – likitoci, nas-nas, ungozoma da masu hada magani.

HANYOYI, RUWA, WUTA – KANA GANIN SU

Gadar sama da kasa ta Dan Agundi an kammala, sai wasu yan kananun kammalawa kawai ya rage ya rage. Gadar sama mai reshe-reshe ta Tal’udu an kammala, ita ma sai wani dan karamin aiki ya rage. Wadannan guda biyu kadai sun rage cunkoson ababen hawa a sassa da yawa na birnin.

Sannan hanyoyi na 5km a kowace karamar hukuma, ko da yake ba alkawari ba ne, amma suna nan a kasa. Mayar da titunan falle-biyu na Tarauni-Hotoro-Kwanar Dawaki, Titin BUK, Titin Zaria, Titin Katsina. Dambatta zuwa Gwarabjawa Naira Biliyan 2.63.

Ruwa: Ya gyara Matatun Ruwa na Challawa da Tamburawa. Mafi girma Tafkin Goron Dutse da ya mutu tsawon shekaru 30, yanzu yana kammaluwar dawowa da karfin daukar lita Miliyan 40.4 da layin isar da ruwa na kilomita 15.6 daga Challawa. An riga an fara gwajin sa kafin a saki ruwan gaba daya.

MANUFOFIN DA SUKA SHAFI TALAKAWA

Anan ne gwamnoni da yawa suke faduwa. Gwamnan mu ya je har tushen talaka.

(1) Aikin Gona – takin zamani mai sauki, ingantattun iri masu jure fari, taraktoci, injinan girbi. An raba Kano gida uku domin bunkasa aikin gona da injina.

(2) Karfafa Sana’a – shirin KEEP: keken dinki, injin nika, firiza, injin taliya, rancen jari ga mata da matasa.

(3) Yara Mata – Ya kirkiro Ofishin SSA na Ilimin ‘Ya Mace, ya nada jakadu 88 na ‘ya mace a fadin kananan hukumomi 44. Ta hanyar AGILE, an horar da ‘ya’ya mata 148,000 a dabarun rayuwa, ‘ya’ya mata 100,000 sun samu tallafin kudi, motocin bas na makaranta kyauta ga ‘ya’ya mata, da manufofin dawo da ‘yan mata masu aure da suka daina karatu. Babu wani gwamna da ya taba yin haka.

(4) Tattalin Arziki – Ya kirkiro Hukumar Alamomin Talla ta Jihar Kano (KASA) domin toshe zubewar kudaden shiga. Hukumar ta samu Naira Miliyan 300 a cikin watanni 3 kacal, yanzu tana kokarin Naira Biliyan 2. A karkashin sa Kano ta mallaki mafi yawan hannun jari a KEDCO, ta kaddamar da Manufar Wutar Lantarki ta Kano, kuma ta samu amincewar Shugaba Tinubu na Naira Tiriliyan 1 domin layin dogo na cikin birnin Kano.

(5) Tsaro – Kano na nan cikin kwanciyar hankali. Ofisoshin tsaro na unguwanni, tallafi ga ‘yan sanda, DSS, Civil Defence.

Ga ma’aikata – biyan bashin fansho da ya kai Biliyoyin Naira. Bayan shekaru da dama na sakaci daga gwamnatocin baya. Da haka ya farfado da rayuwar iyalai da dama da suka kusa mutuwa a fadin jihar. Ginawa da kafa gidaje masu sauki guda 50 a kowace daga cikin kananan hukumomi 36, aikin na ci gaba. Fitilun titi masu amfani da hasken rana, da batirin ajiya na 150KW mai amfani da hasken rana.

A karshe ba tare da bata lokaci mai yawa wajen bayani ba, bari in ce, cikin shekaru uku, ya cika sama da kashi 90% na alkawuran da ya yi a lokacin yakin neman zabe.

Don haka idan wasu ‘yan adawa suka taru suka fara ihu, ka tambaye su tambaya daya – ina suke a lokacin da makarantu ba su da rufi, asibitoci ba su da magani, kuma ruwan sha bai gudana ba tsawon shekaru 30?

Baya ga ayyuka da sauran ci gaban ababen more rayuwa, akwai manyan batutuwa guda biyu da Mai Girma Gwamna Yusuf ya kawo a cikin ‘yan watannin nan.

Na farko kuma mafi muhimmanci shi ne zabin da ya yi na Mai Girma Murtala Sule Garo a matsayin Mataimakinsa bayan murabus din tsohon Mataimakin, Mai Girma Aminu Abdussalam Gwarzo. Idan ka cire son kai da bambancin siyasa, ba a samu wanda ya fi Garo dacewa ba. Idan aka duba harkar ta kowane bangare. Amma Mai Girma Gwamna shi ne ya fi kowa sanin abinda nake fada. Abinda Mai Girma Garo yake a gare shi da gwamnatin sa, Gwamna ne kadai zai iya bayyana shi. Eh, shi kadai (Gwamna Yusuf) zai iya fadar yadda abin yake.

Batu na biyu shi ne na kafa Rundunar Hadin Gwiwa ta Jihar Kano domin Yaki da Shaye-shayen Miyagun Kwayoyi da Sauran Manyan Laifuka. Kamar yadda ya nada Barrister Muhuyi Magaji Rimingado a matsayin Shugaba. Wannan hukuma tana kokari wajen tsarkake jihar, musamman cikin birni, daga ayyukan shaye-shayen miyagun kwayoyi a tsakanin matasan mu. Mummunan ayyukan matasan mu da suka kauce hanya, wadanda aka fi sani da ‘Yandaba’ ya ragu matuka. Rimingado yana bin su har maboyar su.

Idan aka zo maganar siyasa ta gaskiya, Mai Girma Gwamna, Gwamnan Jama’a, mai hada kan al’umma ne. Mai ginawa da shimfida zaman lafiya da kwanciyar hankali a tsakanin ‘yan jam’iyya da shugabannin jam’iyya mai mulki, All Progressives Congress (APC). Yayin da yake inganta zaman lafiya a siyasar jam’iyya, shi gadar hadin kai ne tsakanin bangarori daban-daban na siyasa a cikin APC mai mulki. Wannan baya bukatar karin bayani da misalai.

Abba ya cancanci wani wa’adin mulki ba wai haka kawai ba ne, amma saboda ya yi abinda da yawa ba su iya yi ba cikin shekaru masu yawa, a cikin shekaru uku kacal. Ragowar ayyuka 694 da ke ci gaba suna bukatar ya kammala su.

“Kano First” ba taken baki ba ne. Alama ce da ake iya gani da ke kewaye da mu. Kokarinsa, niyyarsa ta siyasa da kuma isar da ayyuka abin gani ne ga kowa. Bari mu bar shi ya kammala abinda ya fara. Kyakkyawan aiki don kyakkyawan tarihi.

Anwar ya rubuta daga Kano

Asabar, 17 ga Oktoba, 2026