Siyasar Uban Gida: Burin Kwankwaso Na Mulkar Kano Ta Ƙarƙashin Ƙasa A Karo Na Uku Na Dab Da Cika

DAGA YASIR SANI ABDULLAHI

Gwamnonin zamani na farko a Najeriya a lokacin mulkin Janar Abdulsalami Abubakar a shekarar 1999 sun kammala wa’adinsu a shekarar 2007.

Yawancinsu sun yi ritaya ne cikin mutunci, ba tare da an ji suna ta wadanda suka gaje su ba.

DA DUMI-DUMI: Hukumar DSS Ta Kama Shugaban Kungiyar Kwadago Joe Ajaero

Wasu shafaffu ‘yan takarar da suka zama gwamnoni cikin sauki sun yi wa ubanninsu tawaye a lokacin mika mulki bayan 1999 na 2007, yayin da sauran jihohin suka karbe hannun ‘yan adawa.

A matsayina na dan kasa mai kishin Kano, daya daga cikin jahohin da suka fi fama da siyasa a Najeriya, zan iya cewa jihar ta yi sa’a wajen tantance wanda zai mulki ta.

Shi ya sa a shekarar 2003 jama’a suka zabi Rabiu Musa Kwankwaso, ubangidan siyasar Gwamna Abba Kabir Yusuf, suka zabi Malam Ibrahim Shekarau.

A lokacin da Shekarau ya kammala wa’adinsa a shekarar 2011, ya tsayar da yaron sa a siyasa, Malam Salihu Sagir Takai, bai tsira daga turbar da aka yi wa zaben Kano ba, wanda ya kawo karshen wancan zamanin na ubangidan siyasa. Sannan kuma sun baiwa ubangidan siyasar Gwamna Abba Injiniya Rabiu Musa Kwankwaso dama ta biyu.

A zaben 2015 da jam’iyyar APC ta yi nassara fadin Najeriya, dan takarar jam’iyyar APC mai mulki daga sansanin Kwankwasiyya, sannan mataimakin gwamnan jihar Kano, Abdullahi Umar Ganduje ya lashe zaben da gagarumin rinjaye.

A watan Maris din shekarar 2016, Gwamna Abdullahi Umar Ganduje ya shelanta rikicin siyasa da tsohon ubangidansa, Kwankwaso, inda ya baiwa Ganduje damar mulkin jihar bisa ka’ida. Sai dai, bayan kura-kuran da Ganduje ya yi a matsayin gwamna na tsawon shekaru takwas, al’ummar Kano sun ga wata dama ta aika sako ta hanyar zabar ’yan takararsa Nasiru Gawuna da Murtala Sule Garo, a zaben 2023.

Yanzu haka a karkashin jagorancin Gwamna Abba Kabir Yusuf, gwamnatin Kwankwasiyya ta sake komawa kan karagar mulki.

Sai dai kuma masu lura da al’amuran siyasa sun fahimci cewa Gwamna Abba yana mulkin jihar ne a karkashin inuwar ubangidansa, Injiniya Rabi’u Musa Kwankwaso, shugaban jam’iyyar New Nigeria Peoples Party (NNPP) na kasa.

Gwamna Abba Kabir Yusuf ya kasance mataimaki na musamman ga Kwankwaso na tsawon lokaci kafin a nada shi Kwamishinan Ayyuka da Gidaje a lokacin da Kwankwaso ya dawo Gwamna a shekarar 2011.

Saboda tsoron tayar da kayar baya kamar yadda ya sha da Ganduje, Kwankwaso ya zabi PA da surukinsa ya zama gwamna.

Yanzu, yayin da Gwamna Abba ya shiga zagaye na karshe na wa’adinsa na farko, rahotanni sun nuna cewa gwamnan ba shi da cikakken iko kan al’amuran jihar.

Mabiyan dan jarida mai bincike Dan bello na sane da wata cece-ku-ce da ta kunno kai dangane da sayen magunguna ga kananan hukumomi 44.

Ana zargin an karkatar da miliyoyin nairori zuwa ma’aikatar kananan hukumomi, karkashin jagorancin Kwamared Aminu Abdulsalam Gwarzo, wanda shi ne mataimakin gwamna.

A wani ikirari mai ban tsoro da jama’a suka yi a yayin rikicin kwangilar Novomed, Gwamna Abba ya amince cewa bai da masaniya kan kudaden da ake karkatar da su.

Ka yi tunanin an karkatar da miliyoyin Naira ba tare da sanin shugaban zartarwa na jihar ba.

Sai da hukumar yaki da cin hanci da rashawa ta jihar Kano ta shiga tsakani domin gudanar da bincike a kan batun Novomed, inda ta gayyaci dukkan bangarorin da ake zargi da suka hada da shugabannin riko na kananan hukumomi da kuma dan uwa ga shugaban NNPP na kasa, Musa Garba Musa.

Wani abin da ya kara zafafa zargin shi ne Musa Garba Musa ya garzaya kotuna domin su dakatar da shari’o’in da ya ke yi wa hukumomin yaki da rashawa na kasa irin su ICPC da EFCC.

Tabbas idan har Gwamna Abba Kabir Yusuf ya sake neman wani wa’adi a 2027, dole ne ya fita daga kangin ubangidan siyasa.

Yadda al’amura ke tafiya, da alama Kwankwaso yana yin tasiri da bai dace ba kan sha’anin siyasa, inda ya mayar da Gwamna Abba mukamin mataimakinsa a gwamnatinsa.

Tun farkon gwamnatin Gwamna Abba Kabir Yusuf aka gudanar da tarurrukan siyasa masu mahimmanci da ke tantance makomar Kano a gidan Kwankwason Miller Road maimakon gidan gwamnati.

A yayin da ake shirin gudanar da zaben kananan hukumomi a ranar 30 ga Oktoba, 2024, ta bayyana cewa Sanata Kwankwaso da Mataimakin Gwamna Aminu Abdussalam za su yanke hukunci kan masu rike da mukaman jam’iyyar NNPP, inda za su tsallake Gwamna Abba Kabir Yusuf, shugaban da tsarin mulki ya amince da shi a jihar.

Idan har Gwamna Abba Kabir Yusuf bai tabbatar da ‘yancin kansa ba, ya kuma bai wa Kwankwaso “Fubara” kamar yadda ubangidan siyasar Nyesom Wike ya yi a jihar Ribas, karfinsa zai ci gaba da raguwa. Al’adar Kano ta siyasa ce mai cin gashin kanta, inda gwamnoni ke fitada ga hannun ubangida suna yi wa al’umma aiki.

Aminu Umar dan Kano ne