2023: ‘Yan Siyasa Suna Ganin Zabe Yaki ne – INEC

DAGA MUHAMMAD MUHAMMAD ZAHRADDIN 

Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta ta Kasa (INEC) ta koka kan yadda ‘yan siyasar Najeriya ke kallon fafatawar siyasa a matsayin yaki.

Kwamishinan na kasa kuma shugaban kwamitin yada labarai da wayar da kan masu kada kuri’a na hukumar zabe ta INEC, Festus Okoye ne ya bayyana hakan a ranar Litinin a Abuja a wajen kaddamar da kwamitin sadarwa na rikicin zabe (ECCT) wanda cibiyar dimokaradiyya da ci gaban kasa (CDD) ta shirya.

Yaki ya ƙara zafi a Ethiopia yayin da Mayaƙan Tigray suka ƙwace iko da Kobo

“Sakamakon yadda ’yan siyasa ke gudanar da zabuka, zaben ya yi kusan kama da yaki. Kusan kamar rikicin shekara-shekara ne,” in ji Okoye.

Ya yi nuni da cewa INEC na jin dadin yada labarai a kafafen yada labarai, amma har yanzu akwai sauran damar karfafa tsarin sadarwa na hukumar.

“Duk da haka, hukumar ta kuma yi abubuwa da yawa wadanda ba a bayar da rahotonsu ba, sun lullube da ban sha’awa ko ma jama’a suka yi musu mummunar fassara. Yayin da muke samun karuwar abubuwan bata sunan hukumar, ko dai saboda rashin gamsuwa da ka’idojin doka da ke karkashin aikin hukumar; rashin fahimtar aikin hukumar ko wasu batutuwa daban-daban da suka shafi matsayin siyasa da tsayawa takara,” in ji Okoye.

Ya kuma yabawa hukumar ta CDD bisa wannan kirkire-kirkire da kuma dacewa da lokaci, domin ita ma ta dace da kwarjinin hukumar.

Ya ce, “Wannan ya sake nuna cewa CDD ba wai kawai babbar kungiyar farar hula ce (CSO) da ke fafutukar ganin an inganta dimokuradiyya a Najeriya ba, a’a, wata cibiyar nazari ce da ke tunkarar al’amuran da suka shafi kasa baki daya ta hanyar ingantaccen nazari.

Okoye ya ce ‘yan Najeriya za su zabi ‘yan takarar mazabu 1,491, wadanda suka hada da mazabar shugaban kasa daya, zaben gwamnoni 28, ‘yan majalisar dattawa 109, mazabar tarayya 360 da kuma kujerun majalisun jihohi 993 a zaben 2023.

“A shirye-shiryen INEC za ta sa hannu wajen daukar ma’aikata da horas da ma’aikata da sarrafa kayan aikin da za a tura zuwa rumfunan zabe 176,846, wadanda za su bazu a yankunan zabe 8,809, kananan hukumomi 774, jihohi 37 na tarayya da kuma babban birnin tarayya Abuja.

“Wannan baya ga yin amfani da dabaru da dabaru don tabbatar da bugu da tattara katunan zabe ta hanyar masu kada kuri’a da kuma maye gurbin katunan da suka bata kafin zaben 2023.

“Wadannan ayyuka an fi yabawa idan wasu dalilai guda ɗaya da ake hasashen yawan masu jefa ƙuri’a a babban zaɓen 2023 ya kai kimanin miliyan 95, wanda ya zarce miliyan 20 fiye da adadin masu jefa ƙuri’a na sauran ƙasashe 14 na yammacin Afirka.

“Ana sa ran hukumar za ta yi wadannan ayyuka na musamman duk da dimbin kalubalen da kasar ke fuskanta, musamman rashin tsarin sufuri,” in ji shi.

DAILY TRUST