Shugaba Tinubu ya yi kuskure wajen aiwatar da cire tallafin fetur —Tsohon Mataimakin Gwamnan  CBN 

DAGA KABIRU BASIRU FULATAN 

Tsohon Mataimakin Gwamnan Babban Bankin Nijeriya (CBN), Farfesa Kingsley Moghalu, ya ce cire tallafin man fetur da rage darajar Naira da Shugaba Bola Tinubu ya yi, manufofin suka ƙara tagayyara Nijeriya.

Jaridar Punch ta ruwaito cewa Farfesan a fannin tattalin arziki ya ce duka tallafin man fetur da kuma canja fasalin naira da gwamnatin tsohon shugaban ƙasa Muhammadu Buhari da gwamnan CBN, Godwin Emefiele suka yi ba ita ce manufa mafi dacewa ga ƙasar nan ba.

Shugabannin Ƙasashen Burkina Faso, Mali Da Nijar Na Taron Ƙungiyar A Karon Farko 

Moghalu ya ce abin da ya dame shi su ne cire tallafin man fetur da kuma hauhawar Dalar Amurka akna naira. Kuma Shugaba Tinubu ya kasa ɗaukar matakan daƙile illar da manufar ke haifar wa ’yan ƙasa.

Ya ce; shugaban ƙasar “cikin gaggawa”, ba tare da ingantaccen shiri na sanin sakamako ba, ya cire tallafin mai.

Ya ƙara da cewa, shugaban ƙasar ya sanar canja manofofin naira ba tare da tuntuɓar gwamnan CBN ba.

“Tallafin man fetur da kasuwar canja sun hargitse. Kasancewar kashe kuɗaɗen da aka yi ba bisa ƙa’ida ba – cire tallafin man fetur cikin gaggawa ba tare da wani shiri mai kyau na sakamako da hanyoyin sufuri ga jama’a ba, da kuma yin yawo a cikin musayar ba tare da tsaurara manufofin kudi ba kuma ba tare da wani babban Gwamnan Babban Bankin Nijeriya da wani shiri na gaske ba. Abu ne da ya bambanta da ko ana buƙatar waɗannan gyare-gyare.

Masana dai na ci gaba da tambayar “tallafin man fetur ya ƙare” kalaman shugaba Tinubu a ranar rantsar da shi a ranar 29 ga Mayu, 2023. Har ila yau, abin tambaya shi ne matakin da gwamnati ta ɗauka na bai wa Naira damar samun ƙarfin ta a kan kuɗaɗen waje zai cigaba?

Wani masanin tattalin arziki, Olayiwola Adejare Lawal, a wata hira, ya ce tattalin arzikin Nijeriya ya dogara da shigo da kayayyaki yana buƙatar tallafi don bunƙasa.

Lawal ya ce, matakin da gwamnatin tarayya ta ɗauka ya saɓa wa tattalin arzikin cikin gida na Nijeriya.

Ya ce; shawarwarin tattalin arziki game da tallafin man fetur da kuma tallafa wa Naira zai shafi tattalin arzikin Nijeriya.

Moghalu, ya ce, da a ce an sanya manufofin da za su ƙarfafa samar da kayayyaki da kuma fitar da kayayyaki zuwa ƙasashen waje kafin a aiwatar da tallafin man fetur da yawo na Naira, da manufar ta yi amfani.

Shugaban Cibiyar Gudanar da Mulki da Sauya Tattalin Arzikin Afrika ya ci gaba da cewa, shugabannin sun kuma kasa sadaukarwa yayin da suke neman ‘yan ƙasar da su jure raɗaɗin da suke ciki, amma ba a aiwatar da su ba.

“Bayan wannan, aiwatar da sauye-sauye masu raɗaɗi yana buƙatar halaccin sadaukarwa. Cewa irin wannan sadaukarwar da shugabannin siyasar Nijeriya ke yi ba ya nan, yayin da ake neman ‘yan ƙasa da su jure raɗaɗin da ya kamata (duk da cewa ba a aiwatar da su ba) yana lalata sahihancin sake fasalin ƙasa.

Ya ƙara da cewa, “Idan aka haɗa shi da manufofi don ƙarfafa samar da kayayyaki da fitar da kayayyaki zuwa aasashen waje zai yi amfani,” inji shi.